//////

OGÓLNA ODPOWIEDŹ

Ogólnej odpowiedzi można oczekiwać od socjologów i filozofów, natomiast cybernetyk mógłby wyrazić na­stępujący pogląd: kierunek taki do automatyzmu nie prowadzi, jeśli cybernetyka będzie wykorzystywana ja­ko dziedzina integrująca nauki społeczne na płaszczyź­nie analizy systemów w celu ujednolicenia komplekso­wego podejścia do racjonalnej organizacji propagandy; ponadto cybernetyka pomóc może w dziedzinie zastoso­wań techniki informatycznej w celu sprawnego stero­wania przebiegiem procesów propagandowych.  Przejdźmy do problemów projektowania struktury informacji propagandowej, dopasowanej do wewnętrz­nej struktury informacyjnej środowiska.

Comments

SKIEROWANA INFORMACJA

Jeśli skierowana informa­cja wpadnie w zakres tych pragnień, wtedy cały układ pobudza się, wywołując zaciekawienie, chęć zadziałania w kierunku zdobycia dalszych wiadomości i wykorzy­stania ich w praktyce.Wewnętrzną strukturę informacyjną kształtują więc:  strona biologiczna (np. inna u Afrykanów niż u Lapończyków);strona psychiczno-uczuciowa, częściowo wrodzona, a częściowo ukształtowana przez wychowanie;strona rozumowa, uformowana przez wyształcenie, a także przez wychowanie. Gdyby rozpatrywać pojedynczego człowieka lub ludz­kie zbiorowisko w postaci modelu cybernetycznego, mo­żna wyobrazić sobie, że jest to bardzo skomplikowany, wielki system z odpowiednimi wejściami i wyjściami informacyjnymi i energetycznymi (zasileniowymi).

Comments

WARTOŚĆ UŻYTECZNA INFORMACJI

M. Bougard w swojej pracy O pojęciu informacji uży­tecznej  mówi o związkach między semantyką i prag­matyką informacji a celami, zadaniami, jakim ma ona służyć, oraz metodami ich rozwiązania. Wyróżnia poję­cie „informacji utajonej” jako informacji skumulowa­nej w odbiorniku, jakim jest człowiek. Zależność war­tości użytecznej informacji od informacji utajonej po­daje Szrejder w pracy pt. O semantycznych aspektach teorii informacji.Mówiąc o celu badań, mamy na myśli ukierunkowa­ne działanie odbiornika informacji, np. ukierunkowane myślenie twórcze.Wartość użyteczna informacji naukowej zależy także od czasu, starzeje się ona bowiem i ulega zmniejsze­niu. Istnieją metody oceny starzenia się informacji, np. poprzez badanie rozkładu wypadków odsyłania do da­nej informacji i powoływania się na nią.

Comments

PROCES PRZYGOTOWAWCZY

Procesem przygotowawczym do badań jest kształcenie kadr naukowych.Kształcić człowieka to znaczy zmieniać jego men­talność, przekształcać, nadawać jej wyższy stopień per­cepcji, tworzyć nową osobowość na bazie cech dzie­dzicznych. Na treść pojęcia kształcenia składa się nie tylko świadome oddziaływanie, które ma na celu za­pewnienie zdobycia określonego systemu wiadomości, umiej ętnośd i nawyków, lecz i ukształtowanie świato­poglądu oraz zainteresowań poznawczych. Kształcenie jest więc w pewnym sensie procesem przetwarzania, którego „finalnym” produktem jest człowiek, odpowied­nio wykształcony, tj. posiadający z góry założony za­kres wiadomości i nawyków, w tym — nawyków twórczego myślenia, zdolność wydobywania z natury potrzebnych informacji i ich twórczego przetwarzania.

Comments

MIĘDZY CZŁOWIEKIEM A AUTOMATEM

Dalszy rozwój człowieka to nic innego, w świetle nauk informacyjno-cyber- netycznych, jak odbiór, przetwarzanie i przekazywanie informacji, składające się na cały jego proces poznaw­czy. Odbiera on informacje albo z zapasu „pamięci spo­łecznej” w gotowej postaci (książki, tradycje, dzieła sztuki itp.), albo w wyniku (bezpośredniego zetknięcia się ze światem materialnym. Z punktu widzenia odbioru informacji występują tu analogie między człowiekiem i automatem, a miano­wicie: dane dziedziczne odpowiadające planowi budo­wy automatu, wyuczone instrukcje — zmagazynowa­nym informacjom, wiadomości bezpośrednie — infor­macjom aktualnie wprowadzonym do automatu jako dane do programowej przeróbki.

Comments

ROZWÓJ TEORII

Nie można więc rościć pretensji do modelu, że nie odwzorowuje idealnie danego fragmentu rzeczywisto­ści. Wystarczy, że mieści się w ramach aktualnego kie­runku rozwoju kompleksowej myśli naukowej.O   rozwoju teorii w naszych czasach ogólnie można powiedzieć, że wyprzedza praktykę w tym sensie, że jej zastosowania następują później. Przyczyniła się do tego niewątpliwie cybernetyka, wybiegając naprzód swoimi metodami poznawczymi, własną logiką samore- gulacji, stosowaniem analogii i doskonaleniem modeli. Wynikiem stosowania metod cybernetycznych, zwłaszcza tam, gdzie badania naukowe oparte są na ujęciach  ilościowych i uogólnieniach statystycznych, jest gwałtowny rozwój nauk informacyjnych, a w konsekwencji — elektronicznej techniki obliczeniowej i jej zastosowań w przetwarzaniu danych.

Comments

SYSTEM SPOŁECZNY

Badania naukowe stanowią ponadto system społecz­ny, przy czym nie tylko z tego powodu, że opierają się na wartościach będących wytworem wiedzy zakumulo­wanej w przeszłości i wiedzy teraźniejszej, ale również dlatego, że są realizowane operatywnymi metodami społecznymi w zespołach ludzkich, zorganizowanych i kierowanych zgodnie z obowiązującą w kraju poli­tyką naukową realizującą perspektywiczne cele rozwo­ju społeczno-gospodarczego. Cała struktura systemu badawczego jest strukturą in­formacyjną, ponieważ relacje wiążące podstawowe war­stwy tej struktury, tj. ludzi, wiedzę i środki materialne, są głównie relacjami informacyjnymi.

Comments

UDZIAŁ POWIĄZAŃ

Udział urządzeń informatycznych w tzw. naucza­niu programowanym powinien być skonfrontowany z ideą twórczego myślenia w nauczaniu. Maszyny po­winny także przyczynić się do: usunięcia szumów i za­kłóceń występujących przy przekazywaniu komunika­tów dydaktycznych, optymalizacji logicznej kodów wy­stępujących w tych komunikatach, optymalizacji pro­gramów organizacyjnych nauczania, zwiększenia efek­tywności* percepcji zmysłowej i przepustowości kana­łów zmysłowych. Poważne korzyści informatyczne w dydaktyce może przynieść optymalizacja formy kodów informacyjnych stosowanych w komunikatach dydak­tycznych, stanowiąca podstawowy element organizują­cy procesy umysłowe w kanale przekazu dydaktyczne­go, np. w oparciu o tzw. teorie optymalnego znaku.

Comments

JĘZYK CYFROWY

Maszynie podaje się problem w postaci kolejnych szczegółowych zdań, któ­rych budowa zależy od własności danej maszyny. Zbio­ru kolejnych zdań dyrektywnych, czyli programu, nie można budować formalnie, nie zwracając uwagi na zna­czeniową stronę symboli. Program trzeba sprawdzać, kontrolując odpowiedniość znaczeniową każdego skła­dającego się nań „kroku”. Dla ułatwienia sobie pracy człowiek stworzył tzw. języki zewnętrzne maszyn, po­dobne do języków formalnych. Zanim program zostanie wprowadzony do maszyny, musi być przetłumaczony z języka zewnętrznego na jej język wewnętrzny.Na bazie języka cyfrowego maszyny matematyczne mogą, oprócz przetwarzania danych liczbowych, prze­twarzać również dane symboliczne, nieliczbowe. Taką czynnością maszyny jest np. automatyczne tłumaczenie z języka na język.

Comments

BADANIA LOGICZNE

W związku z koniecznością wymiany informacji czło­wieka z maszyną zaszła potrzeba znalezienia jakichś wspólnych elementów w strukturze i budowie języków, stworzenia ogólnych podstaw języka jako narzędzia in­formacyjnego. Powstał nurt badań zwany lingwistyką matematyczną, którego twórcą jest Kazimierz Ajdu- kiewiczBadania nad językiem i stworzenie jego ogólnych podstaw rozszerzyły nasze pojęcia w zakresie języko­znawstwa i przyczyniły się do podkreślenia informacyj­nego znaczenia języka. Obecnie każdy system przekazy.Badania logicznej struktury języka prowadzili w Polsce również: S. Leśniewski, A. Tarski i ich uczniowie. Zasługą A. Tarskiego jest m. in. stworzenie teorii modeli semantycznych, która przyczyniła się do ugruntowania i systematyzacji seman­tyki. Poważny dorobek naukowy w dziedzinie językoznaw­stwa pozwala mówić o polskiej szkole lingwistyki matematycz­nej.

Comments

KAŻDY CZŁOWIEK

Każdy człowiek ma własny system tworzenia pojęć i sposób ich porządkowania i zapamiętywania. Oczy­wiście najłatwiej chwyta się te informacje, które pa­sują do tego systemu. Człowiek tworzy go i stale uspra­wnia pod wpływem pragnień, w miarę wzrostu wy­kształcenia i doboru logicznych argumentów w celu jak najszybszego zaspokojenia swych intelektualnych potrzeb. Informacje, oceniane jako przydatne z punktu widzenia zaspokojenia tych potrzeb i pragnień, są wchłaniane przez wewnętrzną strukturę i przyswajane.Informacje zawarte w pamięci człowiek przestraja w postawy i uczucia, a odpowiednie decyzje podejmuje często podświadomie. Nasuwają się pytania: Czy można człowieka zniewolić do przyspieszenia podjęcia takiej decyzji?

Comments

DOCHODZĄCE DO CZŁOWIEKA SYGNAŁY

Jeżeli chcemy wiedzieć, jak czło­wiek postąpi w sytuacji, którą mu stworzymy na dro­dze propagandy, musimy uprzednio poznać, co zacho­dzi w jego „wnętrzu”. Jeżeli zamierzamy wywrzeć wpływ na działanie tego człowieka, to powinniśmy umieć oddziaływać na jego wewnętrzne procesy wy­woływane przez otaczającą go rzeczywistość.Dochodzące do człowieka sygnały wymagają odpo­wiedniej ich rejestracji, rozkodowania i zorganizowania w pewien system odpowiadający, jak o tym już mó­wiono, wewnętrznej strukturze psychicznej człowieka. Aby wiedzieć, jak się człowiek zachowa w danej sy­tuacji, trzeba przewidzieć, jak on tę sytuację rozumie. Odbierając informację za pomocą zmysłów, człowiek przetwarza ją na poglądy, postawy, hipotezy i podej­muje na ich podstawie decyzje stanowiące jego akty woli. Tym procesom towarzyszy myślenie twórcze.

Comments

PRZYCZYNA NIEDOPASOWANIA

Przyczyną tego było niedopasowanie struktury informacji nadawanej do wewnętrznej struktury infor­macyjnej społeczeństwa nastawionego na konkretną rozbudowę kraju, uwrażliwionego na fałszywe infor­macje o osiąganych wynikach w budowie socjalizmu.Kolejnym ważnym zagadnieniem związanym z efek­tywnością działania propagandowego jest odbiór in­formacji przez człowieka jako „maszynę logiczną” prze­twarzającą dane. Jakie procesy percepcji i przetwarza­nia zachodzą przy odbiorze?Dążąc do zdobycia wiedzy o czynnościach ludzkich, motywach działania, czynnikach, które je wywołują, musimy zdawać sobie sprawę, że czynniki zewnętrzne, np. informacje, działają poprzez mechanizmy we­wnętrzne człowieka.

Comments

NIEDOPASOWANIE PROPAGANDY

Przykładami może służyć choćby niedopasowanie propagandy hitlerowskiej do mentalności Polaków, a wiadomo, jakie to skutki i nikłe efekty dawało w czasie okupacji. Nawet uporczywe powtarzanie kłamstw, stosowane przez Goebbelsa jako pewne pra­wo, nie wywoływało u Polaków skojarzeń pozytyw­nych dla Niemców, gdyż w naszej strukturze informa­cyjnej nie znajdowały one najmniejszej szczeliny przy­gotowanej na jej przyjęcie. Podobnymi przykładami służą kolejne, propagandowo-dywersyjne akcje mona­chijskiego radia „Wolna Europa”, mające na celu de­zorientację i skłócenie naszego społeczeństwa. Poszcze­gólne porcje informacji prawdziwych i fałszywych na­kładały się na siebie, wywołując w społeczeństwie reakcje niekorzystne dla nadawcy i kompromitujące go.

Comments

ODPOWIEDNIE DOPASOWANIE

Z tego też względu od psychologu ogólnej i spo­łecznej należy oczekiwać wielu poważnych prac nauko­wych dotyczących zastosowania cybernetycznej apara­tury pojęciowej i badawczej do sformalizowania sze­regu pojęć, a m. in.: facylitacji, naśladownictwa, su­gestii, sympatii itp. Reasumując, jeżeli informacja zostanie odpowiednio dopasowana do wewnętrznej struktury adresata, wtedy, wchodząc w nią, wypełni tę strukturę harmonijnie. Oznacza to, że każdy element informacji dojdzie do właściwego miejsca w tej strukturze i pobudzi do dzia­łania cały system na niej oparty. Jeżeli natomiast kon­strukcja informacji nie będzie dopasowana do we­wnętrznej struktury, to przynajmniej część, jeżeli nie wszystkie informacje, zostanie przez nią odrzucona. Często poszczególne porcje informacji nadchodzące ko­lejno nakładają się na siebie i wzajemnie zakłócają, marnując w ten sposób cały przekaz informacyjno- -propagandowy.

Comments